طوفان فکری

خلاقیت دو بخش دارد. یعنی فردی که می خواهد خلاق شود باید در دو بخش روی خودش کار کند. بخش اول مربوط به مغز و نیمکره ها و خصوصیات فردی است و بخش دوم مربوط به تکنیک ها و روش های خلاقیت و ایده پردازی است.در این مقاله من به بخش دوم یعنی تکنیک ها می پردازم و در این مقاله می خواهم یکی از تکنیک های مهم خلاقیت و ایده پردازی یعنی طوفان فکری با شما صحبت کنم.

اسم طوفان فکری را مطمئنا شنیده اید. طوفان فکری یکسری قوانین دارد که حتما باید اجرا شود. علاوه بر این قوانین، انواع روش های طوفان فکری هم داریم که در این مقاله می خواهم به آن ها بپردازم.

انواع روش های طوفان فکری

  • تکنیک گروه اسمی

در این روش از شرکت کنندگان خواسته می شود تا به صورت مخفی و ناشناس ایده های خود را بنویسند. سپس منشی جلسه ایده ها را جمع آوری می کند و گروه در مورد هر ایده رای گیری می کنند. رای گیری می تواند خیلی ساده در حد بلند کردن دست باشد. به این فرآیند distillation می گویند.

پس از distillation ایده هایی که در رده بالاتری قرار گرفتند ممکن است برای جلسات طوفان فکری بیشتر، به گروه دیگر یا زیرگروه ها فرستاده شوند. برای مثال ممکن است یک گروه بر روی رنگ مورد نیاز برای یک محصول کار کند. گروه دیگر ممکن است اندازه محصول را مورد بررسی قرار دهد و الی اخر. هر گروه برای رتبه بندی ایده های فهرست شده به جمع کامل گروه می پیوندد.

نکته: در این روش منشی جلسه قبل از برعهده گرفتن مسئولیت، باید آموزش دیده باشد. گروه هم از قبل برای این جلسه آماده شده و تعلیم ببینند.

  • تکنیک پاس گروهی

در یک جلسه که به صورت دایره وار برگزار می شود، هر شخص ایده هایی را روی برگه می نویسد و بعد آن برگه را به نفر بعدی می دهد که او هم به نوبه خود ایده ای به آن می افزاید. این روند ادامه می یابد تا این که کاغذ اصلی هر شخص به خود او برگردد. در این موقع احتمال دارد که گروه تا حد زیادی در مورد هر ایده مطرح شده، مفهومی کسب کرده باشد.

ممکن است گروه یک کتاب ایده ایجاد و فهرستی از دریافت کنندگان یا برگه پیوست را بر روی آن نصب کند. بر روی صفحه اول شرحی از مساله نوشته می شود. اولین شخصی که کتاب را دریافت می کند ایده خود را به آن می افزاید و کتاب را به شخص بعدی در لیست می دهد. فرد دوم می تواند هم ایده جدید مطرح کند و یا ایده ای به ایده شخص قبلی بیفزاید.

این چرخش ادامه می یابد تا فهرست دریافت کنندگان به انتها برسد. پس از آن جلسه ای برای خواندن ایده ها برگزار می شود تا بر روی ایده های مطرح شده در کتاب بحث شود. این تکنیک زمان بیشتری می برد، اما افراد زمان و امکان لازم برای تعمیق بر روی مساله یا مشکل را دارند.

  • روش نقشه کشی ایده های تیم

این روش طوفان فکری با روش مشارکت کار می کند. این روش می تواند همکاری را بهبود بخشیده و کمیت ایده ها را افزایش دهد، ولی به این منظور طراحی شده تا همه شرکت کنندگان در آن همکاری کنند و هیچ ایده ای رد نشود. این فرایند با یک عنوان مشخص آغاز می شود. هر شرکت کننده به تنهایی طوفان فکری می کند سپس تمام ایده ها در یک نقشه بزرگ ترکیب می شوند. در طی این مرحله تثبیت، چون شرکت کنندگان معانی ایده های خود را به اشتراک می گذارند  ممکن است به درک مشترکی از موضوعات برسند. در طی این مشارکت، ممکن است ایده های جدیدی عنوان شوند. آن ایده ها نیز به نقشه اضافه می شوند. وقتی تمام ایده ها جمع آوری شد، گروه آن ها را اولویت بندی و یا براساس آن اقدام می کند.

  • طوفان فکری جهت دار

طوفان فکری جهت دار زمانی به درد می خورد که اعضا با فضای راه حل ( یعنی، معیارهای ارزیابی برای برای یک ایده خوب) پیش از جلسه آشنا باشند. در صورت آگاهی از این معیارها، می توان از آن ها برای محدود کردن عمدی فرایند ایده پردازی استفاده کرد.

در طوفان فکری جهت دار، به هر شرکت کننده برگ های کاغذی داده می شود که در آن سوال طوفان فکری مطرح شده است. از شرکت کنندگان درخواست می شود تنها یک پاسخ را بنویسند و سپس توقف کنند، بعد تمام کاغذها به صورت تصادفی میان شرکت کنندگان به گردش در می آیند. از شرکت کنندگان خواسته می شود تا ایده ای که به دستشان رسیده را مرور کرده و ایده جدیدی برای بهتر شدن آن براساس معیار اولیه خلق کنند. پس از آن بار دیگر فرم ها مبادله می شوند و دریافت کنندگان باید ان ایده ها را بهبود بخشند، این روند سه بار یا بیشتر تکرار می شود.

ثابت شده که بهره وری گروه ها در طوفان فکری جهت دار در آزمایش ها تقریبا سه برابر طوفان فکری عادی است.

  • طوفان فکری هدایت شده

جلسه طوفان فکری هدایت شده نوعی طوفان فکری انفرادی یا جمعی درباره یک موضوع خاص با محدودیت زمان و دیدگاه است. این نوع از طوفان فکری تمام علت هایی که سبب تعارضات یا محدودیت بخث ها می شوند را کنار می گذارد. در حالی که تفکر خلاق و انتقادی را در محیطی جذاب و متعادل پیش می برد. از شرکت کنندگان خواسته می شود تا در زمان مشخص و تعریف شده ساختارهای ذهنی و تفکر متفاوتی را پیش بگیرند در حالی که ایده های آنان برروی یک نقشه ذهنی مرکزی که قبلا توسط منشی آماده شده قرار می گیرد. با امتحان دیدگاه ها از جوانب و زوایای مختلف، شرکت کنندگان می توانند در ظاهر راه حل های ساده را ببینند که با یگدیگر رشد کرده وبزرگتر می شوند

به دنبال جلسه طوفان فکری هدایت شده، ایده هایی برای جلسات بعدی طوفان فکری به ذهن شرکت کنندگان خطور خواهد کرد، تحقیقات، سوالاهایی که بی جواب ماندند وفهرستی از اولویت ها، موارد مشخص قابل اجرا باعث می شوند هر کسی درک دقیقی از آنچه در آینده اتفاق خواهد افتاد را داشته باشد و بتواند تمرکز جمعی و اهداف بزرگتر گروه را تجسم کند.

  • طوفان فکری فردی

طوفان فکری فردی، استفاده از طوفان فکری برای وضعیت های انفرادی است. این روش معمولا به صورت نوشتن آزاد، صحبت آزاد، بازی با کلمات و کشیدن نقشه ذهنی که یک تکنیک یادداشت برداری ذهنی است که در ان افراد افکار خود را به صورت نمودار رسم می کنند، اجرا می شود. طوفان فکری فردی روش مفیدی در نوشتن خلاقانه است و نشان داده شده که از این لحاظ برتر از جلسات طوفان گروهی سنتی بوده است

این شش مورد از انواع طوفان فکری بود که شما می توانید بر حسب مشکل و نوع جلسه از آن ها استفاده کنید.

این تکینک پنجمین تکنیک از سری تکنیک های خلاقیت و ایده پردازی بود که در سایت معرفی کردم. سایر تکنیک ها به این صورت هستند

منبع:کتاب” تکنیک های ایده پردازی و خلاقیت ”

شاد باشید و خلاق