تکنیک تجزیه‌وتحلیل مورفولوژی

 

تکنیک تجزیه‌وتحلیل مورفولوژی علاوه بر اینکه تکنیکی برای ایده‌پردازی است، به عنوان یکی از مدل‌های آینده‌پژوهی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این تکنیک به نام غیر رسمی “تولید یک میلیون ایده در دقیقه” هم شناخته می‌شود.

فرض کنید می‌خواهید یک خودکار جدیدی تولید کنید. تکنیک‌های متفاوتی وجود دارد. از جمله طوفان فکری، نیلوفر آبی، تکنیک 365 و

اما گاهی لازم است تمامی ابعاد و بخش‌های یک محصول را در ایده‌پردازی دخیل کنیم. در تکنیک‌هایی مثل طوفان فکری، یک محصول را کلیت واحدی در نظر می‌گیرند و شروع به ایده‌پردازی می‌کنند. مثلا می‌گویند خودکاری که جوهر ندارد، خودکاری که لرزش دست را هنگام نوشتن می‌گیرد و غیره و غیره.

یکی از ویژگی‌های مهم تکنیک تجزیه‌وتحلیل مورفولوژی، ساختاردهی به فرآیند ایده‌پردازی است. این تکنیک یک چارچوب مشخص برای تجزیه‌وتحلیل فراهم می‌کند و مهمترین ویژگی که این تکنیک دارد این است که تمام ابعاد یک مسئله یا محصول را در نظر می‌گیرد.

ممکن است این سوال پیش بیاید که چه زمانی بهتر است از این تکنیک استفاده کنیم؟

در جواب این سوال به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

  • وقتی به دنبال بررسی ابعاد مختلف یک مسئله هستید. زمانی شما یک مسئله پیچیده دارید که از ابعاد مختلفی تشکیل شده است، این تکنیک به شما کمک می‌کند.
  • برای ایده‌پردازی محصولات یا خدمات جدید می‌توان از این تکنیک استفاده کرد. با تقسیم ویژگی‌های محصول به اجزا، و ترکیب گزینه‌های مختلف، به ایده‌های نوآورانه‌ای برای توسعه محصول یا خدمت می‌رسید.
  • هنگامی که با مسائل باز مواجه می‌شوید، این تکنیک به کمک شما می‌آید. در پروژه‌ای پاسخ مشخص و قطعی وجود ندارد و چندین راه‌حل دارد، این تکنیک گزینه‌ای مناسب است. زیرا به شما امکان می‌دهد گزینه‌های مختلف را به صورت سیستماتیک ترکیب و بررسی کنید.
  • در شرایطی که بخواهید از کلیشه‌ها و پیش‌فرض‌ها فاصله بگیرید، این روش مناسب است. با ایجاد ترکیب‌های جدید و نامعمول، باعث می‌شود از تفکر سنتی و پیش‌فرض‌های رایج دور شوید و به دیدگاه‌های جدید و خلاقانه برسید.

این‌ها چند مورد استفاده از تکنیک تجزیه‌وتحلیل مورفولوژی بودند. در ادامه به نحوه استفاده از این تکنیک می‌پردازیم.

چگونگی استفاده از تکنیک تجزیه‌وتحلیل مورفولوژی

موضوع: ایجاد خودکار جدید

ابتدا یک جدول می‌کشیم. در سطرهای جدول، تمام اجزا خودکار را قرار می‌دهیم از جمله: جوهر، لوله جوهر، نوک خودکار و …

در ستون‌ها ویژگی‌های اجزا که می‌توانند داشته باشند. مثل رنگ، جنس، شکل، اندازه و … در ستون آخر هم عدد صفر. صفر به این معناست که آن ویژگی را ندارد. مثلا اگر در بدنه صفر باشد، به این معنی است که آن خودکار بدنه ندارد.

حال شروع به ایده‌پردازی برای هر خانه جدول می‌کنیم. مثلا بخش جوهر و ویژگی رنگ آن می‌توان نوشت: قرمز، آبی، خاکستری و …

قسمت جنس آن: پلاستیکی، ژله‌ای، قابل پاک شدن، مغناطیسی و ..

اندازه: نانو، مایع و …

در این بخش مثل تکنیک طوفان فکری ذهن خود را درگیر اینکه می‌شود یا نمی‌شود، نکنید. فقط بنویسید. در مرحله بعد غربالگری انجام می‌شود.

بعد از تکمیل جدول، ترکیب‌های مختلف را در بیاورید. مثل:

  • خودکار ضد آب با بدنه فلزی، جوهر مغناطیسی و نوک متوسط: برای افرادی که در محیط‌های خاص مانند زیر آب یا مناطق مرطوب کار می‌کنند.
  • خودکار با بدنه بامبو، جوهر قابل پاک شدن و دسته ارگونومیک برای چپ دست‌ها: دوستدار محیط‌زیست و مناسب برای چپ دست‌ها.
  • خودکار شفاف با جوهر نامرئی و بدون بدنه: برای افرادی که به امنیت اطلاعات شخصی اهمیت می‌دهند.
  • خودکار فلزی مشکی با نوک نازک و مجهز به چراغ LED کوچک برای نوشتن در تاریکی.

جدول تجزیه و تحلیل مورفولوژیک خودکار

      

در یک جمع‌بندی، زمانی به دنبال این هستید که ابعاد مختلف یک چیز را بررسی و برای آن ایده‌پردازی کنید این تکنیک به شما کمک می‌کند.