خانه
درباره من
خدمات
دانش پذیران
مقالات
ارتباط با فاطمه صادقی
چه زمانی یک ویژگی فنی اختراع به «ویژگی اضافی» تبدیل میشود؟
ویژگی فنی اختراع زمانی اضافی محسوب میشود که حذف آن، اثر فنی اصلی اختراع را از بین نبرد و راهحل همچنان بتواند مسئله فنی موردنظر را حل کند. این تشخیص هنگام نگارش ادعاهای اختراع اهمیت زیادی دارد. چون افزودن ویژگیهای غیرضروری میتواند دامنه حمایت را محدود کند و دفاع از اختراع را دشوارتر سازد.
برای تشخیص اضافیبودن یک ویژگی، آن را موقتاً از ادعای اختراع حذف کنید و به این چهار سؤال پاسخ دهید:
1- آیا اختراع هنوز کار میکند؟
2- آیا مسئله فنی اصلی همچنان حل میشود؟
3- آیا اثر فنی مورد ادعا همچنان وجود دارد؟
4- آیا فرد متخصص میتواند آن ویژگی را با یک گزینه معمول جایگزین کند؟
اگر پاسخ بیشتر این پرسشها «بله» باشد، ویژگی احتمالاً برای ادعای مستقل ضروری نیست و بهتر است در ادعای وابسته یا بخش توضیحات فنی قرار گیرد.
ویژگی اضافی دقیقاً چیست؟
در یک اظهارنامه، همه ویژگیهایی که در محصول نهایی وجود دارند، الزاماً برای تعریف اختراع ضروری نیستند.
برای مثال، یک دستگاه ممکن است دارای موارد زیر باشد:
– حسگر دما.
– واحد پردازش.
– باتری.
– نمایشگر رنگی.
– بدنه آلومینیومی.
– اتصال بیسیم.
– رنگ خاص بدنه.
ممکن است همه این موارد در نمونه ساختهشده وجود داشته باشند، اما فقط برخی از آنها در حل مسئله فنی نقش اصلی داشته باشند.
اگر اختراع برای کاهش خطای اندازهگیری دما طراحی شده باشد، حسگر، روش پردازش داده و نحوه کالیبراسیون احتمالاً عناصر اصلی هستند. در مقابل، رنگ بدنه یا حتی نوع نمایشگر، مگر اینکه اثر فنی مشخصی ایجاد کند، معمولاً ویژگی اضافی به شمار میآید.
در ارزیابی پتنت، تمرکز اصلی بر ویژگیهایی است که اختراع را از فناوریهای قبلی متمایز میکنند و در ایجاد اثر فنی نقش دارد. WIPO نیز توصیه میکند عناصر ضروری ادعا همان عناصری باشند که سهم واقعی اختراع را نسبت به فناوری شناختهشده نشان میدهند.
تفاوت ویژگی اضافی و ویژگی وابسته
هر ویژگی اضافی، بیارزش نیست. گاهی یک ویژگی برای ادعای مستقل لازم نیست، اما میتواند در یک ادعای وابسته ارزش حفاظتی زیادی داشته باشد.
فرض کنید اختراع شما یک دستگاه تصفیه آب است. ادعای مستقل ممکن است شامل موارد زیر باشد:
– محفظه تصفیه.
– فیلتر.
– مسیر ورودی آب.
– مسیر خروجی آب.
حالا ویژگیهای زیر میتوانند در ادعاهای وابسته مطرح شوند:
– فیلتر دارای ساختار چندلایه است.
– فیلتر از یک ماده خاص ساخته شده است.
– دستگاه دارای حسگر تشخیص عمر فیلتر است.
– مسیر آب بهگونهای طراحی شده که افت فشار کاهش یابد.
– دستگاه بهصورت خودکار زمان تعویض فیلتر را اعلام میکند.
این ویژگیها ممکن است برای تعریف پایه دستگاه ضروری نباشند، اما میتوانند:
– یک نسخه خاص از اختراع را محافظت کنند.
– در برابر یک سابقه فنی مشخص، تمایز ایجاد کنند.
– امکان اصلاح ادعا در جریان بررسی را فراهم کنند.
– مانع دورزدن آسان اختراع توسط رقبا شوند.
پس در عمل، بهتر است ویژگیها را در سه گروه قرار دهید:
1- ویژگیهای ضروری برای ادعای مستقل.
2- ویژگیهای تکمیلی برای ادعاهای وابسته.
3- ویژگیهایی که فقط در توضیحات، نقشهها یا نمونه اجرایی ذکر میشوند.
مقاله “5 اشتباه در نوشتن اظهارنامه اختراع“
چهار نشانه ویژگی اضافی
1- ویژگی فقط ظاهر محصول را تغییر میدهد
رنگ، شکل تزئینی، جنس ظاهری یا نوع پرداخت سطح معمولاً برای ادعای اختراع فنی ضروری نیستند. مگر اینکه این ویژگیها اثر فنی مشخصی ایجاد کنند.
برای مثال، «بدنه قرمز» معمولاً اثر فنی ندارد. اما «پوشش مقاوم در برابر حرارت که دمای سطح بدنه را کاهش میدهد» میتواند یک ویژگی فنی واقعی باشد.
2- ویژگی فقط تجربه کاربر را بهتر میکند
نمایشگر بزرگتر، رابط کاربری زیباتر یا وجود یک دکمه اضافی ممکن است برای بازاریابی محصول مفید باشد، اما لزوماً به گام ابتکاری کمک نمیکند.
البته اگر این ویژگی باعث کاهش خطای عملیاتی، افزایش دقت کنترل یا ایجاد یک تعامل فنی جدید شود، باید اثر آن دقیقتر بررسی شود.
3- ویژگی را میتوان بدون تغییر عملکرد جایگزین کرد
اگر یک پیچ فلزی را بتوان با پیچ پلاستیکی جایگزین کرد و عملکرد فنی تغییر نکند، «فلزیبودن پیچ» احتمالاً ویژگی ضروری نیست.
اما اگر فلز باعث تحمل فشار، انتقال حرارت یا جلوگیری از خوردگی شود، باید اثر فنی آن در متن اختراع توضیح داده شود.
4- ویژگی هیچ ارتباطی با مسئله فنی ندارد
گاهی مخترع همه اجزای محصول را در ادعای مستقل وارد میکند، حتی اگر بعضی از آنها ارتباطی با مسئله اصلی نداشته باشند.
برای نمونه، اگر اختراع درباره کاهش مصرف انرژی یک موتور است، قرار دادن «قابلیت اتصال به شبکه اجتماعی» در ادعای مستقل، بدون توضیح یک اثر فنی مستقیم، میتواند دامنه ادعا را بیدلیل محدود کند.
در ارزیابی گام ابتکاری، ویژگیهای متمایزکننده باید با یک اثر فنی و مسئله فنی عینی ارتباط داشته باشند. صرفاً متفاوتبودن یک ویژگی، برای اثبات نوآوری کافی نیست.
برای مشاوره بررسی ادعانامه اختراع، به ایمیل زیر پیام دهید.
sadeghifatemeh2012@gmail.com
یک مثال کاربردی از اختراع واقعینما
فرض کنید مخترع یک سطل زباله هوشمند ضدبو طراحی کرده است. این محصول شامل موارد زیر است:
– حسگر تشخیص پرشدن سطل.
– فن تهویه.
– فیلتر کربن فعال.
– سیستم فشردهسازی زباله.
– نمایشگر میزان پرشدن.
– اتصال به اپلیکیشن.
– بدنه استیل ضدزنگ.
– چراغ LED تزئینی.
حالا باید ابتدا مسئله فنی را مشخص کنیم. سه مسئله متفاوت ممکن است وجود داشته باشد:
مسئله اول: کاهش بوی نامطبوع
در این حالت، فن، فیلتر و مسیر عبور هوا احتمالاً ویژگیهای اصلی هستند. حسگر پرشدن ممکن است فقط زمانی ضروری باشد که عملکرد تهویه بر اساس میزان پرشدن تنظیم شود.
مسئله دوم: افزایش ظرفیت سطل
در این حالت، سیستم فشردهسازی زباله میتواند ویژگی کلیدی باشد. فیلتر کربن فعال ممکن است برای این ادعا ویژگی تکمیلی محسوب شود.
مسئله سوم: مدیریت هوشمند زمان تخلیه
در این حالت، حسگر پرشدن، واحد پردازش و سیستم ارسال هشدار اهمیت پیدا میکنند. فن ضدبو ممکن است در این ادعا نقش فرعی داشته باشد.
نتیجه این است که یک ویژگی نمیتواند بدون توجه به مسئله فنی ادعا برای همیشه ضروری یا اضافی تلقی شود.
چرا افزودن ویژگیهای اضافی خطرناک است؟
بسیاری از مخترعان تصور میکنند هرچه ویژگی بیشتری در ادعای مستقل بیاورند، حمایت پتنت قویتر میشود. در عمل، این رویکرد میتواند نتیجه معکوس داشته باشد.
محدودشدن دامنه حمایت
اگر ادعا فقط یک دستگاه با «بدنه آلومینیومی، نمایشگر هفتاینچی و اتصال بلوتوث» را پوشش دهد، رقیب ممکن است همان راهحل را با بدنه پلاستیکی، نمایشگر کوچکتر و اتصال وایفای تولید کند و از محدوده ادعا خارج شود.
دشوارشدن اثبات نقض
هرچه ویژگیهای بیشتری در ادعای مستقل وجود داشته باشد، برای اثبات نقض، باید وجود همه آن ویژگیها در محصول رقیب نشان داده شود.
ایجاد مشکل در جستوجوی سابقه فنی
ویژگیهای متعدد و غیرمرتبط ممکن است ادعا را پیچیده و فاقد یک مفهوم فنی واحد نشان دهند. در نتیجه، تحلیل نوآوری و گام ابتکاری دشوارتر میشود.
از دستدادن انعطاف در اصلاح ادعا
اگر ویژگیهای جایگزین در توضیحات و ادعاهای وابسته پشتیبانی نشده باشند، هنگام مواجهه با ایراد ممتحن امکان محدودکردن ادعا کاهش پیدا میکند.
ویژگی اضافی را حذف کنیم یا نگه داریم؟
پاسخ همیشه «حذف» نیست. تصمیم بهتر این است که هر ویژگی در جای مناسب خود قرار گیرد.
در ادعای مستقل نگه دارید اگر:
– برای عملکرد اصلی اختراع ضروری است.
– مستقیماً در حل مسئله فنی نقش دارد.
– اثر فنی آن قابل توضیح یا اندازهگیری است.
– حذف آن باعث تغییر اساسی در نتیجه میشود.
– بدون آن، اختراع به شکل توصیفشده قابل اجرا نیست.
در ادعای وابسته قرار دهید اگر:
– یک بهبود فنی مشخص ایجاد میکند.
– فقط یکی از چند گزینه اجرایی است.
– در برخی بازارها یا کاربردها اهمیت بیشتری دارد.
– ممکن است برای مقابله با یک سابقه فنی خاص مفید باشد.
– برای ساخت نسخه تجاری ممتاز محصول اهمیت دارد.
فقط در توضیحات بیاورید اگر:
– صرفاً نمونهای از اجرای اختراع است.
– اثر فنی مستقلی ندارد.
– به ظاهر یا سلیقه بازار مربوط است.
– برای فهم نقشه یا نحوه ساخت مفید است، اما محدوده حمایت را نباید محدود کند.
پرسشهای متداول
آیا هر ویژگی اضافی باید از اظهارنامه حذف شود؟
خیر. ویژگی اضافی برای ادعای مستقل ممکن است در توضیحات یا ادعای وابسته مفید باشد. حذف کامل آن میتواند گزینههای شما را برای اصلاح ادعا یا حمایت از نسخههای مختلف اختراع کاهش دهد.
آیا یک ویژگی غیرضروری میتواند گام ابتکاری ایجاد کند؟
معمولاً خیر، مگر اینکه همان ویژگی، بهتنهایی یا در ترکیب با سایر ویژگیها، اثر فنی قابلتوجه و غیر بدیهی ایجاد کند. تشخیص این موضوع به سابقه فنی و رابطه واقعی ویژگی با مسئله فنی بستگی دارد.
آیا ویژگی تجاری میتواند در ادعا بیاید؟
اگر ویژگی صرفاً مربوط به قیمت، رنگ، برند، زیبایی یا ترجیح بازار باشد، معمولاً ارزش محدودی در ادعای فنی دارد. اما اگر نحوه طراحی آن یک عملکرد فنی مشخص ایجاد کند، میتوان آن را با زبان فنی و نه تبلیغاتی بیان کرد.
اگر حذف ویژگی باعث کاهش کیفیت محصول شود، آیا آن ویژگی ضروری است؟
نه لزوماً. باید بررسی شود آیا کیفیت کاهشیافته هنوز مسئله فنی اصلی را حل میکند یا خیر. اگر ویژگی فقط محصول را بهتر میکند، ممکن است برای ادعای وابسته مناسبتر باشد. اما اگر بدون آن اثر فنی اصلی ایجاد نشود، در ادعای مستقل اهمیت دارد.
آیا میتوان بعداً یک ویژگی اضافی را به ادعا اضافه کرد؟
این کار به محتوای اولیه اظهارنامه و قوانین حوزه ثبت بستگی دارد. به همین دلیل، بهتر است از ابتدا ویژگیهای ضروری، جایگزینها و گونههای اجرایی مهم بهدرستی در توصیف و ادعاهای وابسته پشتیبانی شوند.
برای مشاوره نوشتن اظهارنامه اختراع به ایمیل زیر پیام دهید
sadeghifatemeh2012@gmail.com
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.