خانه
درباره من
خدمات
دانش پذیران
مقالات
ارتباط با فاطمه صادقی
تکنیک دلفی: چگونه از خرد جمعی متخصصان، ایدههای آینده را کشف کنیم؟
تصور کنید قرار است محصولی اختراع کنید که هنوز نمونهای از آن در بازار وجود ندارد. هیچ دادهای از مشتریان ندارید. آمار فروش گذشته وجود ندارد. حتی متخصصان نیز درباره آینده این فناوری اختلاف نظر دارند.
در چنین شرایطی چه باید کرد؟
آیا باید حدس زد؟ به شهود تکیه کرد؟ یا منتظر ماند تا دیگران مسیر را مشخص کنند؟
در دهه ۱۹۵۰ پژوهشگران مؤسسه RAND دقیقاً با چنین مسئلهای روبهرو شدند. آنها باید آینده فناوریهای نظامی را پیشبینی میکردند. اما اطلاعات کافی وجود نداشت. راهحل آنها، روشی بود که امروز یکی از معتبرترین تکنیکهای تصمیمگیری، آیندهپژوهی و ایدهپردازی جهان محسوب میشود.
تکنیک دلفی (Delphi Method)
روشی که امروز توسط دولتها، دانشگاهها، شرکتهای بزرگ فناوری، صنایع پزشکی، انرژی، هوش مصنوعی و حتی استارتاپها استفاده میشود.
اما راز موفقیت این تکنیک چیست؟
تکنیک دلفی چیست؟
تکنیک دلفی یک فرآیند ساختاریافته برای جمعآوری و ترکیب نظرات متخصصان است تا درباره یک مسئله پیچیده یا آیندهنگر، به یک اجماع منطقی برسند.
نکته مهم اینجاست که در این روش متخصصان هرگز دور یک میز نمینشینند. آنها بهصورت مستقل نظر میدهند، پاسخها جمعآوری میشود، نتایج برای همه ارسال میشود و افراد دوباره نظر خود را اصلاح میکنند.
این چرخه چندین بار تکرار میشود تا اختلافها کاهش پیدا کند. به همین دلیل، روش دلفی را گاهی هوش جمعی کنترلشده نیز مینامند.
چرا نام آن «دلفی» است؟
نام این روش از معبد باستانی دلفی در یونان گرفته شده است. در این معبد، مردم برای پیشبینی آینده نزد پیشگوی مشهور دلفی میرفتند. البته روش دلفی هیچ ارتباطی با پیشگویی ندارد. انتخاب این نام تنها به این دلیل بود که هدف روش نیز نوعی پیشبینی آینده، اما بر پایه دانش متخصصان است، نه حدس و گمان.
چرا روش دلفی به وجود آمد؟
در بسیاری از مسائل، داده کافی وجود ندارد. برای مثال آینده خودروهای پرنده، فناوریهای نسل بعدی، رفتار مشتریان در ده سال آینده، مشاغل آینده، اختراعاتی که هنوز وارد بازار نشدهاند. در چنین شرایطی تحلیل آماری چندان کاربرد ندارد.
بنابراین باید از دانش افراد خبره استفاده کرد. اما مشکل اینجاست که اگر متخصصان در یک جلسه کنار هم قرار بگیرند، معمولاً مشکلات زیر ایجاد میشود:
افراد مشهور بر دیگران تأثیر میگذارند.
افراد کمتجربه سکوت میکنند.
شخصیتهای قوی بحث را هدایت میکنند.
فشار اجتماعی باعث تغییر نظر افراد میشود.
روش دلفی دقیقاً برای حذف این مشکلات طراحی شده است.
ایده اصلی روش دلفی
فلسفه این روش بسیار ساده است:
اگر نظر چند متخصص مستقل، بدون تأثیرگذاری بر یکدیگر، چندین بار اصلاح و بازنگری شود، نتیجه نهایی معمولاً دقیقتر از نظر یک متخصص خواهد بود. به همین دلیل، استقلال افراد مهمترین اصل این تکنیک است.
مراحل اجرای روش دلفی
مرحله اول: تعریف دقیق مسئله
همه چیز با یک سؤال مناسب آغاز میشود. مثلاً در ده سال آینده مهمترین نیاز بازار انرژی چیست؟ یا چه ویژگیهایی باعث موفقیت یک خودروی برقی نسل آینده خواهد شد؟
هرچه سؤال دقیقتر باشد، کیفیت نتایج بالاتر خواهد بود.
مرحله دوم: انتخاب پنل متخصصان
این مهمترین بخش روش است. متخصصان باید تجربه واقعی داشته باشند. دیدگاههای متفاوتی ارائه دهند. از حوزههای مرتبط انتخاب شوند. مثلاً اگر درباره یک اختراع پزشکی تحقیق میکنید، ممکن است به این افراد نیاز داشته باشید. پزشک، مهندس پزشکی، تولیدکننده تجهیزات، سرمایهگذار، متخصص بازاریابی، پژوهشگر دانشگاهی
مرحله سوم: پرسشنامه اول
در اولین مرحله معمولاً سؤالات باز طراحی میشوند.
نمونه:
به نظر شما بزرگترین مشکل بازار چیست؟
چه فناوریهایی در آینده رشد خواهند کرد؟
چه عواملی باعث شکست این محصول میشوند؟
هدف این مرحله، جمعآوری حداکثر ایدههاست.
مرحله چهارم: تحلیل پاسخها
پژوهشگران پاسخها را دستهبندی میکنند. ایدههای مشابه ادغام میشوند. موضوعات اصلی استخراج میشوند. سپس گزارشی تهیه میشود.
مرحله پنجم: پرسشنامه دوم
این بار متخصصان نتایج مرحله اول را مشاهده میکنند. مثلاً:
۷۰ درصد متخصصان معتقدند قیمت مهمترین عامل موفقیت است.
۲۰ درصد کیفیت را مهمتر میدانند.
۱۰ درصد خدمات پس از فروش را مهمترین عامل معرفی کردهاند.
اکنون هر متخصص دوباره نظر خود را ارائه میدهد.
ممکن است نظرش تغییر کند.
ممکن است همچنان بر دیدگاه خود پافشاری کند.
مرحله ششم: تکرار فرآیند
این چرخه معمولاً دو تا چهار بار ادامه پیدا میکند. در هر مرحله اختلافها کمتر میشود. در نهایت نوعی اجماع علمی شکل میگیرد.
یک مثال ساده
فرض کنید میخواهید نسل آینده عینکهای هوشمند را طراحی کنید.
۲۰ متخصص انتخاب میشوند. در مرحله اول، پاسخهای مختلفی دریافت میشود. باتری ضعیف است. وزن زیاد است. قیمت بالا است. کاربرد مشخصی ندارد. حریم خصوصی مشکل ایجاد میکند.
پس از چندین مرحله، متخصصان روی سه عامل اصلی توافق میکنند. کاهش وزن، افزایش عمر باتری، طراحی کاربردهای روزمره
این سه مورد میتوانند مبنای طراحی محصول جدید باشند.
کاربردهای روش دلفی
امروزه این روش در حوزههای مختلف استفاده میشود.
از جمله:
آیندهپژوهی فناوری
طراحی سیاستهای عمومی
مدیریت بحران
سلامت و پزشکی
آموزش
هوش مصنوعی
انرژی
برنامهریزی شهری
مدیریت ریسک
توسعه محصولات جدید
نوآوری سازمانی
ارزیابی روندهای بازار
کاربرد روش دلفی در اختراع
برای مخترعان، این تکنیک یکی از ارزشمندترین ابزارهاست. فرض کنید میخواهید بدانید آیا اختراع شما در آینده بازار خواهد داشت یا خیر.
میتوانید از متخصصان مختلف نظرخواهی کنید:
مشتریان حرفهای
تولیدکنندگان
سرمایهگذاران
متخصصان بازاریابی
فروشندگان
کارشناسان فنی
پس از چند مرحله، تصویر بسیار شفافتری از آینده محصول به دست میآورید.
در واقع، روش دلفی به شما کمک میکند پیش از صرف هزینههای سنگین، نقاط ضعف و فرصتهای اختراع خود را شناسایی کنید.
تفاوت روش دلفی با طوفان فکری
طوفان فکری | روش دلفی |
جلسه گروهی | نظرسنجی مستقل |
تعامل مستقیم افراد | عدم تعامل مستقیم |
مناسب تولید ایده | مناسب تحلیل و اجماع |
سرعت بالا | زمانبر |
امکان تأثیرگذاری افراد | حداقل تأثیرپذیری |
خروجی: تعداد زیاد ایده | خروجی: توافق کارشناسی |
اگر هدف شما تولید صدها ایده باشد، طوفان فکری انتخاب بهتری است. اما اگر بخواهید درباره یک موضوع پیچیده به تصمیمی مستدل برسید، روش دلفی گزینه مناسبتری خواهد بود.
چگونه از روش دلفی برای ایدهپردازی استفاده کنیم؟
بسیاری تصور میکنند دلفی فقط برای پیشبینی آینده است، در حالی که میتوان از آن برای خلق ایدههای نو نیز بهره گرفت. کافی است به جای پرسشهای پیشبینی، سؤالاتی مانند این مطرح کنید:
اگر قرار بود این محصول را از نو طراحی کنید، چه تغییری ایجاد میکردید؟
پنج نیاز برآوردهنشده مشتری چیست؟
کدام فناوری میتواند این صنعت را متحول کند؟
اگر هیچ محدودیت مالی وجود نداشت، چه محصولی طراحی میکردید؟
پس از چند دور تبادل نظر، ایدههایی شکل میگیرند که حاصل تجربه و دیدگاه جمعی متخصصان هستند. ایدههایی که معمولاً از نظر فنی و بازار، پختهتر از خروجی یک جلسه طوفان فکری خواهند بود.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.